Investeren in Morgen

woensdag 29 juni 2011

Tekst van de algemene beschouwingen op 20 juni 2011 ,

door Jan Willem Eggink

De afgelopen twee weken ben ik voor mijn werk in de landbouwontwikkeling eerst een week in Benin geweest en toen een week in Rwanda. Benin en Rwanda zijn twee van de armste landen in Afrika en allebei proberen ze natuurlijk de weg omhoog te vinden. Dat gaat in Rwanda veel beter dan in Benin. Waarom? Omdat de overheid in Rwanda weet wat ze wil, zich niet gek laat maken door de waan van de dag en tegelijk best open staat voor feedback en innovatie, maar alleen als het goed onderbouwd is door verifieerbare informatie en argumenten uit de praktijk. In Benin heb je juist een zwakke overheid die haar oren laat hangen naar iedereen met geld en zo steeds in cirkeltjes blijft ronddraaien. Ik moest aan dat verschil denken toen ik van grote afstand de discussie over het gemeentekantoor en de kadernota op de email voorbij zag trekken. Om verder te komen moet je investeren, investeren vanuit een visie en die visie moet je vasthouden, ook als je weinig, of in ons geval iets minder geld hebt. Alleen dan kom je uiteindelijk vooruit en bereik je je doel.

De titel van deze algemene beschouwingen van D66 is daarom: “Investeren in Morgen”. D66 is er namelijk van overtuigd dat wij juist in tijden van bezuinigingen moeten blijven investeren in het realiseren van onze visie. Dat betekent dus investeren in onderwijs, investeren in duurzaamheid, investeren in de relatie met onze inwoners en investeren in de zwakkeren in onze samenleving, om onze belangrijkste speerpunten maar te noemen.

Dat neemt niet weg dat investeren op deze gebieden in tijden van bezuinigingen van een landelijke overheid die duidelijk andere keuzes maakt dan D66, best een lastige opgave is. Laat ik u drie voorbeelden noemen:

1. Bij de bezuinigingen op cultuur wordt de motorzaag in de hoogste versnelling gezet waardoor er onnodig veel schade wordt aangericht.

2. Het Kabinet wil de nationale regels voor ruimtelijke ordening versoepelen. D66 is een groot voorstander van deregulering, maar ook hier worden jaren van beleidsvorming vanuit een bepaalde visie met één grote zwiep aan de kant geveegd, zonder dat daar wat voor terug komt. De gevolgen kunnen heel groot zijn en zijn vaak onomkeerbaar. In gebieden waar dit voorheen verboden was, kunnen bijvoorbeeld opeens weer huizen en bedrijventerreinen worden gebouwd.

3. Dit Kabinet gaat het mes zetten in de Persoonsgebonden Budgetten, de PGB’s. Volgens D66 gaat dit alleen maar leiden tot extra wachtlijsten, minder keuzevrijheid en minder kostenbewustzijn.

Maar goed, ondanks dit klimaat van afbraak en bezuiniging , wil D66 kijken hoe we gericht kunnen investeren in de toekomst, zonder ons te laten leiden door de waan van de dag. In de afgelopen weken hebben we als Raad grote stappen voor de toekomst gezet in de vorm van het vaststellen van het Bestemmingsplan Doorn Buitengebied en een Integraal Huisvestingsplan voor al onze scholen, waaronder het Revius, en het verstrekken van een opdracht tot verder onderzoek naar een nieuw zwembad in 2017. En uiteraard is de beslissing om in deze tijden van bezuiniging een nieuw gemeentekantoor te bouwen op een centrale plek in onze gemeente alleen te begrijpen als je het ziet als een lange termijn investering in de toekomst van de gemeente Utrechtse Heuvelrug, een Investering in Morgen.

Investeren in Morgen is investeren in onderwijs. Op gemeentelijk niveau betekent dat investeren in gebouwen, ruimte geven voor initiatieven voor brede scholen, streven naar veilige en schone scholen door op iedere school een conciërge aan te stellen en de school in een wijk steeds meer een centrale functie te geven. D66 wil daarnaast meer vrijheid voor scholen en docenten om het onderwijs, samen met ouders en leerlingen, in te richten. We moeten professionals de ruimte geven. Met minder bureaucratie en minder regels van bovenaf zorgen we ervoor dat scholen en leraren hun vak met trots en plezier kunnen uitoefenen.

Investeren in Morgen is investeren in cultuur. Op landelijk niveau wordt er bijvoorbeeld gestreefd naar kunstenaars in de klas en een cultureel aanbod in de naschoolse omvang. In onze gemeente betekent dit ondersteunen van een divers cultureel aanbod voor onze inwoners, maar ook het waarderen van cultuurinitiatieven. Als tegenwicht tegen de landelijke bezuinigingen zou D66 bijvoorbeeld graag zien dat de cultuurprijs in onze gemeente niet twee-jaarlijks, maar jaarlijks wordt uitgereikt.

Investeren in Morgen is bij uitstek van toepassing als het gaat om duurzaamheid. D66 vindt het belangrijk ook in deze moeilijke financiële tijden vast te houden aan onze duurzaamheidsambities. Dit betekent onder andere dat we geen concessies willen doen aan de duurzaamheid van het gemeentekantoor en bij de nieuwbouw en renovatie van scholen. Verder moet Duurzaam Inkopen de standaard worden in onze gemeente en blijven wij monitoren of onze gemeente in 2015 voor 100% duurzaam inkoopt.

Investeren in morgen is investeren in de zwakkeren in onze samenleving. Zoals ook hier in de Raad besproken, geeft het Bestuursakkoord grote zorgen voor de mensen in de werkvoorziening. D66 wil deze kwetsbare groep waar mogelijk extra ondersteunen. Een veelbelovende nieuwe methode om dit te doen is om met toeleveranciers van de gemeente te komen tot afspraken over ‘Social Return’ bij het gunnen van opdrachten, investeringen en leveranties, bijvoorbeeld een bepaalde inzet van mensen met een grotere afstand tot de arbeidsmarkt. In een aantal gemeenten wordt hiermee inmiddels ervaring opgedaan en wij horen graag van de wethouder of zij bereid is deze mogelijkheid ook voor onze gemeente te onderzoeken.

Maar het belangrijkste waar we op korte termijn in moeten investeren, is de relatie met onze inwoners. De petitie over het gemeentekantoor heeft aangetoond dat er een kloof bestaat tussen de gemeente en onze inwoners. Ondanks dat er sinds de herindeling veel aandacht is besteed aan interactief bestuur en een heldere communicatie moeten we constateren dat dit niet de gewenste resultaten heeft opgeleverd. In de hoorzitting op 10 juni jl. met de indieners van de petitie hebben eigenlijk alle raadsfracties aangegeven dat er, naast de discussie over het gemeentekantoor, extra aandacht moet zijn voor het onderliggende probleem. Ook hiervoor willen we een motie inbrengen waarin we zowel het College als de Raad aanzetten om voor het eind van 2011 te komen tot maatregelen om de kloof te dichten.

Investeren in Morgen is investeren in de kwaliteit van onze dienstverlening. Daarom hebben wij de voorliggende motie ook mede-ondertekend.

Met betrekking tot de voorliggende kadernota en de voorjaarsnota hebben wij een aantal kanttekeningen:

1. Wij hebben problemen met het feit dat in de voorjaarsnota een deugdelijk dekkingsplan ontbreekt voor de geconstateerde overschrijding van 1,6 miljoen euro en vinden ook dat de besluitvorming over dit dekkingsplan in de Raad moet geschieden. De aangekondigde richting om een taakstellende korting op te leggen van 10% tot 12% op beïnvloedbare begrotingsbudgetten bevalt ons op voorhand niet. Hiervoor hebben we een amendement opgesteld.

2. We stellen grote vraagtekens bij het gevraagde krediet van 192.500 euro voor het opstellen van een beheerplan voor de begraafplaatsen en steunen daarom het amendement van de VVD.

3. In de Kadernota wordt aangegeven dat extra verhogingen van belastingen en retributies niet worden uitgesloten om tot een sluitende begroting te komen. Laat helder zijn dat dit niet de lijn van D66 is. De structurele stijging van de OZB met 2,5% is wat ons betreft het maximale. In deze tijden moet het geld ergens anders vandaan komen dan rechtstreeks van onze inwoners.

4. Met betrekking tot de rioleringslasten vinden wij een structurele verhoging van 1 miljoen enorm veel geld. In de jaarrekening hebben we gelezen dat we in 2010 iets meer dan 3 miljoen hebben geïnd. Betekent deze verhoging met 1 miljoen dat het tarief jaarlijks enorm stijgt, het eerste jaar bijvoorbeeld met 33%?

5. Nogmaals willen we aangeven dat D66 een voorstander is van meer differentiatie van tarieven voor 1-persoons- en meer-persoonshuishoudens. De wethouder heeft hiervoor een toezegging gedaan voor de begroting 2012 en we zien dit graag tegemoet.

6. D66 vindt het goed om te lezen dat er een aantal keren wordt gewezen op de mogelijke minimapas waarover we in de vorige algemene beschouwingen hebben gesproken. Met het feit dat we helaas niet naar 120% kunnen, zou ik graag van de wethouder horen wat aan de ene kant de besparing is van het niet doorgaan van de ophoging naar 120% en aan de andere kant de financiële consequenties van de mogelijke invoering van een minimapas.

In Benin en Rwanda is de levensstandaard laag, maar zoeken de inwoners met elkaar naar oplossingen. Ook binnen onze nog steeds relatief rijke gemeente wil D66 graag samen met inwoners zoeken naar de beste manieren om enerzijds bezuinigingen te realiseren en anderzijds te Investeren in Morgen.

De kerntakendiscussie biedt daarvoor het eerstvolgende handvat. Laten we kijken waar we kunnen komen.

Jan Willem Eggink

Fractievoorzitter

( met grote dank aan Hugo Prakke, die de opzet schreef!)