Algemene beschouwingen D66 begroting 2011(eerste termijn)

Mijnheer de voorzitter, geachte aanwezigen, op 1 januari 2011 bestaat onze gemeente vijf jaar. Vijf jaar waarin onze ambtenaren en het gemeentebestuur samen met bestuurders en vrijwilligers van tal van clubs en verenigingen, scholen, de welzijnsstichting, de WMO-raad, cultuurraad, HSI, FGH, ondernemersorganisaties en vele anderen, zich ingespannen hebben om van onze vereniging van zeven dorpen een succes te maken. Een dergelijke veelheid aan actieve en betrokken inwoners als wij hier in onze gemeente hebben, dat is iets bijzonders, dat is geweldig; dat moeten we koesteren, uitbouwen en gebruiken. Niet voor niets heet het coalitieakkoord waar deze begroting op is gebaseerd dan ook: SamenWerk in Uitvoering. D66 vindt dat een belangrijke titel, omdat wij als echte liberalen niet geloven in de maakbare samenleving. D66 gelooft in de eigen kracht van mensen, organisaties en gemeenschappen. De overheid heeft daarbij slechts een regulerende en faciliterende taak.

Vertrouwen in de overheid

Misschien heeft u vorige week het televisieprogramma ’21 manieren om gelukkig te worden’ gezien. Opmerkelijk vond ik dat 'Vertrouwen in de overheid' uit het onderzoek naar voren kwam als de op twee na belangrijkste factor voor het geluksgevoel van mensen. In Nederland is dit vertrouwen traditioneel hoog, maar vertoont de afgelopen jaren een dalende tendens. Om daar wat aan te doen, moet een overheidsorganisatie:

A.   zijn zaakjes voor elkaar hebben en

B.   goed luisteren en communiceren met inwoners.

Op beide aspecten heeft de gemeente Utrechtse Heuvelrug nog een flinke weg te gaan.

Stond de afgelopen vijf jaar in het teken van interactieve beleidsvorming, de komende vijf jaar gaat het om interactieve uitvoering. D66 is dan ook blij dat het college in haar programma sterk de nadruk legt op verbetering van de dienstverlening, het daadwerkelijk uitvoeren van bestaand beleid en het handen en voeten geven aan dorpsgericht werken. Dat zijn de juiste prioriteiten. Dat schept vertrouwen.

Beer op de weg

Er staat alleen wel een beer op de weg en dat is geen schattig wasbeertje, maar een hele grote grizzlybeer: we krijgen de komende jaren veel minder geld van het Rijk, terwijl we er tegelijkertijd grote taken bij krijgen, zoals de jeugdzorg en delen van de AWBZ gefinancierde zorg. Het spreekwoord zegt dat wij deze beer eerst goed moeten omleggen voordat we kunnen zien hoeveel geld er nog aan de huid hangt. Het is daarom een wijze beslissing geweest van de coalitie om direct na de verkiezingen in te zetten op forse bezuinigingen. Het college heeft kans gezien bezuinigingen oplopend tot ongeveer 4 miljoen euro in 2014 in een sluitende begroting te krijgen zonder de lastendruk voor onze inwoners te verhogen. Voor veel inwoners met een iets smallere beurs, met name in de huursector, gaan de lasten zelfs naar beneden. D66 is daar zeer over te spreken. De eerlijkheid gebied wel om te zeggen dat onzekerheid rondom de extra bezuinigingsplannen van het nieuwe kabinet en onze eigen voorgenomen kerntakendiscussie de betekenis van het meerjaren perspectief van de voorliggende begroting ondermijnen. De beer is misschien aangeschoten, maar nog zeker niet geveld!

Nieuwe begroting: opzet goed, uitwerking matig

Mijnheer de voorzitter, in samenspraak met de raad is gekozen voor een geheel nieuwe opzet van de begroting. D66 is tevreden over deze nieuwe opzet: ga hier vooral mee door! De uitwerking van de programma’s vertoont echter grote lacunes. Ik noem de twee belangrijkste:

1.   De onderdelen ‘ambitie’, ‘activiteiten’ en ‘indicatoren’ per programma zijn erg summier en sluiten meestal ook niet goed aan. In de volgende begroting moet dit echt beter. Dus: goed geformuleerde ambities, een lijst met activiteiten die logisch voortvloeien uit deze ambities en SMART geformuleerde prestatie indicatoren waarmee we kunnen meten of de ambities zijn gehaald.

2.   Veel van de taakstellende bezuinigingen uit het coalitieakkoord zijn nog niet verder uitgewerkt, waardoor het moeilijk in te schatten is, wat de maatschappelijke effecten zullen zijn. D66 wil de meest kwetsbare inwoners die het hardst getroffen lijken te worden door de bezuinigingen, zoveel mogelijk ontzien. D66 wil voorkomen dat deze inwoners dubbel worden gepakt door gemeentelijke èn landelijke bezuinigingen. In dat verband willen we graag weten hoe het college de voorgenomen bezuinigingen op de WMO, het ouderenwerk en vrijwilligers denkt in te vullen.

Kwetsbare inwoners ontzien

Het voornemen van de coalitie om het minimabeleid inkomensafhankelijk uit te breiden tot 120% van de bijstandsnorm lijkt te worden gedwarsboomd door het nieuwe kabinet. D66 wil dat het college zich tot het uiterste inspant om een oplossing te verzinnen die binnen de wettelijke kaders zoveel mogelijk tegemoet komt aan de geest van het coalitieakkoord. Wij denken hierbij bijvoorbeeld aan het invoeren van een Utrechtse Heuvelrugpas.

Inwoners die werkloos worden of al langere tijd zijn, moeten zo goed mogelijk geholpen worden om weer aan het werk te komen. Wij hebben daarover met de RSD afspraken gemaakt. Met name lokale werkgevers zouden worden gestimuleerd om leer- en stageplekken aan te bieden. Hoe staat het daarmee en gaat dit ook het verwachte resultaat opleveren? Kijkt het college ook naar aanvullende maatregelen om lokale ondernemers te ondersteunen zoals bijvoorbeeld in Zeist gebeurt? Ook in de sociale werkvoorziening liggen er kansen, bijvoorbeeld door het stimuleren van basisscholen om een conciërge van de BIGA aan te stellen.

Naar een luisterende gemeente

Mijnheer de voorzitter, als wij ècht willen samenwerken met onze inwoners, dan moeten wij als gemeente een luisterende organisatie zijn: Inwoners moeten zich gehoord voelen en er moet vervolgens een gesprek op gang komen dat leidt tot concrete acties en resultaten. D66 ziet in de begroting dat er zwaar geïnvesteerd wordt in reorganisatie, opleiding en betere huisvesting van onze ambtenaren. Mogen wij er vanuit gaan dat dit leidt tot de gewenste compacte effectieve, luisterende en communicatieve organisatie? D66 merkt daarbij op dat onze dienstverlening rondom het verkrijgen van een vergunning al jaren tekort schiet. Kan de wethouder aangeven hoe dit wordt opgelost en op welke termijn? D66 vindt dat inwoners die een vergunningsaanvraag of een klacht hebben lopen bij de gemeente op transparante wijze online het verloop van die aanvraag of klacht moeten kunnen volgen. Is het college bereid een dergelijke faciliteit in de ontwikkeling van onze e-dienstverlening mee te nemen en op welke termijn?

Uit de recente leefbaarheidsmonitor komt onvrede over hondenpoep als grootste irritatie uit de bus. Waarom dan pas gewacht tot 2012 met het maken van een effectief hondenpoepbeleid? D66 stelt voor dit naar voren te halen. In Woudenberg zijn hondenbezitters verplicht zijn om opruimmiddelen bij zich te hebben, en natuurlijk ook te gebruiken. Volgens D66 een goede maatregel om snel in te voeren.

Als tweede punt komt naar voren te weinig bankjes. Ook hier kan gericht beleid gemaakt worden zonder veel uitgaven. In veel gemeenten bestaat de mogelijkheid om mensen bij jubilea (denk bijvoorbeeld aan 50 jaar getrouwd, afscheid van de zaak) een bank cadeau te doen die dan in overleg op een bepaalde plek geplaatst wordt. Kan dit op korte termijn mogelijk gemaakt worden?

Het ZZP Netwerk vraagt al geruime tijd van de gemeente vooral één ding: informatie wanneer wij als gemeente een dienst of een product willen kopen of een aanbesteding doen, zodat zij in ieder geval mee kunnen dingen naar die opdracht. Hetzelfde geldt voor lokale ondernemers. Waarom duurt het zo lang om dit te regelen?

Dorpgericht werken en co-productie

D66 kijkt reikhalzend uit naar de aangekondigde nota dorpsgericht werken. Inwoners willen graag een duidelijk herkenbaar en integraal gemeentelijk aanspreekpunt in het eigen dorp. De vormgeving daarvan lijkt ons maatwerk. De huidige samenwerking rondom Allemanswaard in Amerongen biedt een uitgelezen kans om een proef te doen met een integrale gemeentebalie rondom Woon- en Service-wensen in het kader van de WMO, ondersteuning van vrijwilligers en mantelzorgers, informatie over het aanvragen van vergunningen en meldingen en klachten op het gebied van veiligheid en wijkbeheer.

Het beheer van de openbare ruimte wordt in deze begroting op het minimaal aanvaardbare niveau gehouden. Ook wordt er al een voorschot genomen op inverdieneffecten door co-productie met inwoners. D66 is van mening dat werkelijk dorpsgericht werken en het stimuleren en faciliteren van bewonersinitiatieven in de wijken veel meer wijkregisseurs vraagt dan de huidige twee. Deze extra wijkregisseurs moeten komen uit een verschuiving in de huidige formatie. Wordt dit meegenomen in de nota dorpsgericht werken?

De subsidie op dorpsfeesten die op initiatief van D66 enkele jaren geleden tot stand is gekomen, is een succes gebleken. Het aantal straatfeesten vertoonde de afgelopen jaren een duidelijk stijgende lijn en het potje voor dit jaar is na meer dan 100 straatfeesten opgebruikt. D66 steunt echter het voornemen van het college om niet door te gaan met het zomaar subsidiëren van straatfeesten. Nu er overal straatfeesten georganiseerd worden, is de volgende stap in onze ogen het stimuleren en subsidiëren van buurtinitiatieven op het gebied van groenbeheer, veiligheid en milieu.

Onderwijshuisvesting

D66 heeft ervoor gezorgd dat er niet bezuinigd gaat worden op onderwijshuisvesting. In onze gemeente is jarenlang relatief weinig geld aan onderwijshuisvesting uitgegeven. Terecht wordt op dit punt nu een inhaalslag voorbereid, waarin ook vernieuwing van het Revius en de omslag naar ‘Brede Scholen’ een plek heeft. In de begroting wordt al melding gemaakt van het feit dat voor het realiseren van het nieuwe Onderwijshuisvestingplan, de huidige budgetten niet toereikend zullen zijn. D66 spant zich in om binnen de mogelijkheden het nieuwe onderwijshuisvestingsplan uitgevoerd te krijgen, ook als daarvoor extra middelen vrijgemaakt moeten worden.

Milieubeleidsplan en innovatie

D66 is blij dat deze begroting onverkort de uitvoering van het Milieubeleidsplan mogelijk maakt. Wij vragen de wethouder daarbij nadrukkelijk uit te zien naar subsidiemogelijkheden en samenwerkingsverbanden die specifieke innovatieve investeringen mogelijk zouden kunnen maken, zoals oplaadpunten voor elektrische fietsen en scootmobielen en de aansluiting van bedrijfsverzamelgebouwen en woonservicegebieden op het glasvezelnetwerk met het oog op de ontwikkeling van domotica. Essentieel om het hoofd te bieden aan de vergrijzing van onze gemeente in tijden van schreeuwende en toenemende personeelstekorten in de zorg.

Daarnaast vraagt D66 ook om heel concrete maatregelen dicht bij huis. Een beter milieu begint bij jezelf en nu we toch aan het bezuinigingen zijn: 5% minder energiekosten per medewerker per jaar gedurende de komende raadsperiode moet haalbaar zijn.

De Raad voor inwoners

Tenslotte mijnheer de voorzitter wil ik graag nog iets zeggen tegen de mensen op de publieke tribune: ook wij als Raad hebben ons gerealiseerd dat inwoners die de moeite nemen naar een raadsvergadering te komen kijken en misschien in te spreken, zich vaak te weinig gehoord en gezien voelen. Daar hebben we een aparte tijdelijke commissie voor ingesteld en die komt in de eerstvolgende vergadering van de Commissie Bestuur en Middelen met voorstellen voor verbeteringen. Daarnaast gaan we eind deze maand kijken hoe wij de discussie rondom verdere bezuinigingen vorm willen geven. D66 vindt dat inwoners daar actief bij betrokken moeten worden. En D66 vindt het nog steeds wenselijk dat ook in deze gemeente inwoners de mogelijkheid krijgen een onderwerp te agenderen voor een raadsvergadering middels een Burgerinitiatief. D66 dient hiertoe te zijner tijd een nieuw voorstel in.

En, oh ja, u wilt natuurlijk weten wat er in dat onderzoek over wat mensen gelukkig maakt nu op de eerste en tweede plaats stond. Nou op de tweede plek staat: ‘Heel veel seks’, daar kunnen we als overheid niet zoveel mee, maar op één staat: ‘Word optimist!’. En dit laatste is misschien wel de belangrijkste boodschap voor vanavond. Hoe wij de voorliggende begroting beoordelen heeft vooral te maken met door wat voor bril wij naar de wereld kijken.

07/11/2010 Jan Willem Eggink 

Deel via: